Verbouwen. Hoe doe je dat?

Onlangs zei een opdrachtgever me iets tegen over de start van haar verbouwing dat voor velen herkenbaar zal zijn…

“Ik was vooral zenuwachtig omdat ik het proces niet begreep. En eerlijk gezegd had ik het gevoel dat ik niet serieus genomen zou worden of zelfs opgelicht kon worden.

Ik was bang dat we ergens in geduwd zouden worden waar we helemaal niet achter stonden. Of dat we simpelweg niet eens wisten wat we eigenlijk wilden.

Ik heb waarschijnlijk een jaar lang met calqueerpapier over onze plattegrond gezeten, om uit te puzzelen hoe de indeling zou moeten worden.

En ik dacht dat verbouwen vooral dát was: het uittekenen van de plattegrond.”

Dat is precies waar veel mensen beginnen. Je gaat tekenen, inspiratie verzamelen, schuiven met indelingen, proberen het kloppend te krijgen — omdat het voelt als de meest logische stap vooruit.

En even voelt dat ook zo. Productief. Alsof je voortgang maakt.

Maar wat de opdrachtgever ontdekte — en wat ik keer op keer zie — is dat een plattegrond op zichzelf geen helderheid creëert.

Sterker nog: als je daar te vroeg je focus legt, blijf je rondjes draaien. Omdat de échte vragen nog niet zijn gesteld.

Die zitten onder de tekening. Vragen zoals:

/   Met wie begin je eigenlijk, en hoe weet je dat dat de juiste partij is?

/   In welke volgorde moeten dingen echt gebeuren, zodat je later niet terug hoeft?

/   Hoe neem je beslissingen die passen bij wat jij wilt, in plaats van te reageren op wat anderen voorstellen?

En dat alles terwijl je op het punt staat om serieus geld te investeren in iets wat je waarschijnlijk nog nooit eerder hebt gedaan.

Dus ja — logisch dat het overweldigend voelt.

Wat het verschil maakt, is een stap terug doen. Niet langer proberen de indeling op te lossen, maar eerst kennis opbouwen voordat je muren gaat bouwen.

Want zodra je die helderheid hebt, wordt de plattegrond geen zoektocht meer… maar een logisch resultaat van beter denken.

Sta je aan het begin van je project? Of zit je er middenin en voelt het alsof je vastloopt? Begin dan hier:

1. Stel jezelf de vraag: “Wat wil ik eigenlijk bereiken met dit project?”
Niet in termen van ruimtes of afwerkingen, maar in hoe dit huis jouw leven ondersteunt. Jouw doelen. Jouw manier van leven.

2. Begin met het schrijven van je Design Brief.
Hier vertaal je die ideeën naar richting. Je bepaalt hoe je woning moet voelen en functioneren, en legt een fundament onder alle keuzes die nog komen.

Dit zijn vroege stappen. Vaak overgeslagen. Maar ze bepalen alles wat daarna volgt.

Ik hoop dat je er iets aan hebt. Als je er niet uitkomt, weet je me te vinden…

Met hartelijke groet,

Je bondgenoot

Gebruik deze vier basisprincipes om ook jouw verbouwing toekomstbestendig te maken.

De vraag over welke materialen wél nog gebruikt kunnen worden, komt steeds vaker ter tafel tijdens het ontwerpproces. Met verschillende reacties tot gevolg. Want hoe kun jij nu invloed hebben op de complete destructie van onze planeet!? Tot voor kort werd het onderwerp makkelijk weggebonjourd met een “dat-valt-allemaal-wel-mee-attitude” of de “het-is-al-duur-genoeg-blik” . Enfin, in beide gevallen een kansloze exercitie voor Moeder-aarde. Totdat bleek dat “ecologisch bouwen” ook gewoon een stijl is; eureka! Waarom bedacht ik dat niet zelf! Groene daken, leemstuc, schapenwol-isolatie en beton-gemaakt-van-gedroogde-koeienpoep; het kan ons allemaal niet natuurlijk genoeg zijn (en het ziet er ook nog eens lekker stijlvol uit).

Om eerlijk te zijn beoordelen de meeste van onze opdrachtgevers hun materiaalkeuzen nog steeds op basis van esthetiek en prijs. Tot nu toe vraagt nog helemaal niemand expliciet waarvan een materiaal nu precies gemaakt is. Of we daarmee een regenwoud de vernieling in helpen, kinderarbeid promoten of het oppervlaktewater vervuilen. Toch begrijpt iedereen waarom ik bepaalde stoffen niet in mijn bibliotheek wil hebben als ik ze dat uitleg. Maar het maken van die keuzen leidde tot behoorlijk wat discussie onderling. Samen met duurzaamheids-expert Marjon Heutmekers Olijve (www.Olijfgroen.com) ontrafelden wij hoe die selectie nu eigenlijk tot stand komt. Welke ethische grenzen we liever niet opzochten en vooral waar wij (en mijn opdrachtgevers) wel blij van werden. Uiteindelijk is dit samen te vatten op basis van vier principes;

1. Lokaal oogsten Dit geldt zowel voor materialen als voor diensten. Er is zoveel moois te krijgen in de buurt, als je maar weet waar je het zoeken moet. Dat betekent: laptop uit en vraag rond in de buurt! Zo ontdekten wij verschillende ecologische bouwmarkten, kun je natuurlijke pigmenten laten mengen voor je muurverf en is schitterend kaphout uit lokale bossen prima te verduurzamen voor buitengebruik. Lokale ambachtsmensen, maar ook de plaatselijke industrie helpen je graag en jij helpt daarmee weer de lokale economie. Prima deal!

2. Milieu schade beperken (of zelfs omkeren) Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk, want bij iedere steen die ik omkeer blijk ik het “milieu” te schaden. Toch willen we bouwen, veranderen, slopen en weer nieuwe plannen maken. En liefst zonder dat ik bij iedere gram cement moet uitrekenen hoeveel bomen ik nu retour planten moet, of welk goede doel ik in de vorm van een eco-aflaat sponsoren mag. Het belangrijkste is dat we beseffen dat we het gebruikte materiaal lenen van onze aardkloot. Dat wil dus zeggen dat het op een bepaald moment ook weer teruggegeven moet worden. En liefst net zo zuiver als dat ik het zelf geleend heb. Daarom vermijden wij complex samengestelde materialen. Ook al kunnen die technisch gezien wel weer in elementen uit elkaar gehaald worden. Blijkt die kans in de praktijk klein, kostbaar en staat ze geheel buiten mijn invloed vandaag de dag. Daarmee maak je een potentieel duurzame materiaalkringloop onmogelijk. Ons credo: hou het eenvoudig en kies niet voor onmogelijke retourconstructies die afhankelijk zijn van het ecologisch geweten van de sloper.

3. Gezond voor de mens Dit is tweeledig en gaat enerzijds over mensenrechten. En anderzijds over de fysieke gezondheid van de mens in het algemeen. Ik wil geen materiaal voorschrijven waar een ander mogelijk ziek van worden kan. Niet direct in het gebruik, bij de verwerking of bij de sloop. Maar ook niet indirect, door bijvoorbeeld omstreden productiemethoden, vervuiling van oppervlaktewater of de luchtkwaliteit.

4. Gezond voor de portemonnee De spreekwoordelijke spagaat met dit soort verantwoorde keuzes, is dat het uiteindelijke effect van die keuze niet het probleem is van degene die nú beslist. En dat geeft haar weinig prioriteit vanuit een puur objectieve financiële analyse. We kunnen immers goedkoper bouwen - en geef toe - het is al duur genoeg. Daarmee kom ik direct op het belangrijkste deel van deze exercitie. Want alle goede bedoelingen in het begin van een project kunnen zomaar van tafel geveegd worden in de aanbestedingsfase. Door vooraf ook op prijs te selecteren kunnen we dat tegengaan. Binnen budget blijven denken is key in het land van materiaalkeuzes.

Dus wil jij ook stijlvol toekomstbestendig verbouwen en inrichten? Zoek dan lokaal en kies gezond voor aarde, mens en portemonnee. Mocht je dat lastig vinden en wil je onafhankelijk advies (want wij verkopen immers geen materiaal) dan kun je geheel vrijblijvend onze bibliotheek bezoeken. Dat kost niets, we verplichten je tot niets en je doet gegarandeerd een hoop inspiratie op. Maak wel even een afspraak om zeker te zijn dat je binnen kunt. Succes en wellicht tot snel!

Verbouwen voor ouders: luister ook eens naar je kinderen!

(Scrol direct naar de laatste alinea voor een slim (en gratis) advies over hoe je je kinderen betrekt in de verbouwingspraktijken.)

Een laatste zonnestraal piept precies tussen de bomen door en raakt de keukentafel. Koffie dampt en het geluid van krassende stiften verklapt de aanwezigheid van een klein meisje dat, druk in de weer, mij lijkt te negeren. Ik geef haar gelijk - ik kom immers de rust verstoren. Voor haar zijn die bruine tegels vertrouwd. En het zachtjes kraken van de trap; een waarschuwing dat ze beter het licht uitdoet.  Net als dat losse stukje behang op haar kamer het resultaat is van kortstondige frustraties waarachter ze haar kinderlijke ongenoegens heeft mogen verbergen. Ze kent dit domein, incluis haar geuren, geluidjes en bijzonderheden waarschijnlijk beter dan haar ouders. En nu gaat het weg…

Plek

Haar ouders, een stel van ongeveer mijn leeftijd, vertelt uitgebreid over hun plannen. Over waar muren heen moeten, over kolommen die in de weg staan, over vloerverwarming, visgraatmotieven, tegels van hout, slimme electronica en afzuigkappen die op mysterieuze wijze verdwijnen in het werkblad van de keuken. Ik luister goed, maar noteer niet alles wat ze zeggen. Liever analyseer ik de onbewust tactisch gekozen plek van het meisje. Dichtbij genoeg om alles mee te krijgen, en voldoende afstand om daarin niet op te vallen. Haar plek geeft overzicht tussen de verschillende delen van de begane grond, maar maakt daar zelf geen onderdeel van uit. Toch is het geen verkeersruimte, en ook niet echt een verblijfsruimte. Het is gewoon een “plek”.

Ik volg het spoor speelgoed, stiften en vrolijke murals van weggemoffelde verfspatten door het huis heen, en vind meer van deze “plekken”. Ruimtes om je af te zonderen of juist om gezellig bij elkaar te zijn. Om dromerig naar buiten te staren op een regenachtige dag of plekken om onopgemerkt te blijven als het eigenlijk allang bedtijd is geweest. Kinderen zijn voortreffelijke plekvinders! Kinderen en katten om precies te zijn. 

Ruimtelijke kwaliteit

Wij volwassenen daarentegen zijn geneigd onze ruimtes te gebruiken zoals ze worden voorgeschreven in het Bouwbesluit: iets is een “verblijfsruimte”, een “badruimte” of een “bergruimte” – en men hoort die ook zo te gebruiken natuurlijk… Terwijl het vaak de meer onbenoemde en onbestemde plekken zijn die het meest interessant zijn. Mijn kinderen spelen op zolder als het hard regent, kamperen liefst de hele zomer in de keuken, en eigenen de loze ruimte achter de bank toe als persoonlijke leesplek. Ze ontwerpen geen nieuwe ruimten, maar hergebruiken op hoogst creatieve wijze datgene wat er al is en maken daarin onbewust gebruik van specifieke ruimtelijke kwaliteiten. 

Durf te denken als een kind

Dus in plaats van na te denken over die sec kubieke woninguitbreiding, zou ik willen voorstellen om weer te durven denken zoals kinderen dat doen: maak “plekken”!

Maak ruimte voor de verschillende activiteiten van het gezin en haar onderlinge leden. Benoem de “beste plekken”, omschrijf welk type plek je mist en baseer je verbouwing op het creëren van juist dat gemis. Oh, en vergeet vooral je kinderen niet te raadplegen… Ze luisteren immers toch al mee :)

Echtscheiding voorkomen

Mocht je onverhoopt toch in de knoop komen met dit driedimensionale landje-pik-voor-gezinnen en wil je de mogelijke echtscheiding voorkomen, schroom dan niet om contact op te nemen met mij. Mijn naam is Roger Haan en ik werk als interieurarchitect (lees: plekmaker) bij Interalter. Een verbouwpraktijk waarin bouwkundige kennis fijn wordt gecombineerd met een gezonde portie “omdenken” .

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Extra: leuke opdracht voor jouw kinderen!

Voor kinderen is een verbouwing (of verhuizing) vaak een behoorlijk grote stap. Ze refereren in alles wat ze doen aan de situatie zoals ze nu is, en niet zoals die mogelijk worden kan. Het is dan ook fijn om je kids wat houvast te bieden en ze te betrekken in het proces. Vraag je kinderen om hun gaafste, beste, mooiste, fijnste, gezelligste en meest bijzondere plekken te markeren met een knuffel. Vraag hoe de knuffel zich voelt om te begrijpen wat de plek betekent. Waarborg in de nieuwe plattegrond minstens net zulke gave, beste, mooiste, fijnste, gezelligste en bijzondere plekken. En laat ruimte voor jouw kinderen om dan juist daar zelf een aantal zaken te bepalen. Je verbouwing verloopt geheid een stuk soepeler!

Interieurarchitecten blijken ook te tekenen.

“Waar dat lijntje precies staat, maakt wel degelijk uit!” Sputtert er schuimbekkend uit mijn mond. De burostoel piept terwijl ik haar dichterbij trek waarop een systematisch morse code van muisklikjes volgt. Een geluid dat tijdens een normale dag op het atelier de stilte verbreekt als een oorverdovend telegraafconcert. Op zo’n dag zijn we gewoon een ordinaire tekenkamer. 

gekke plannen

En daar is niets mis mee: Even geen visualisaties, maquettes of moodboards, maar gewoon nieuwe ideeën inzichtelijk maken. Een onderdeel van interAlter dat vaak onderbelicht blijft - hoe gekker de plannen - des te duidelijker die tekeningen moeten zijn. Een verkeerde arcering betekent namelijk gewoon kiezels in plaats van isolatie-schuim in je muren. En aangezien we best vaak bijzondere en ongewone plannen mogen maken, is er geen enkele uitvoerder die dat nog verdacht vindt. We plakken tenslotte ook vloertegels op het plafond en er verdwijnen hele inrichtingen onder het behang. Des te meer reden om je tekeningen tijdig op orde te hebben.

een andere taal

Veel van onze klanten hebben (in het begin) moeite met het “lezen” van dergelijke stukken. Tekenen is een taal, en ze zien er tegenop om deze taal te ontcijferen in een ruimtelijke situatie. Laat staan zich voor te stellen hoe hun interieur er nu eigenlijk uit ziet. En dat begrijp ik. Want vooral de technische tekeningen gaan helemaal niet over de “look en feel”, maar gewoon over waar die nieuwe balk moet zitten voor de uitbreiding, welke maat dat ding heeft en hoe die vast zit aan de rest van de binnenkant. Ze leggen uit hoe de ruimte gegarandeerd 90 minuten brandwerend blijft - en ze legt vervolgens haarfijn uit wie, wat, waar moet doen. Ook in het Pools! Wel zo praktisch tijdens de sloop en verbouwing tegenwoordig.

hiërogliefen

In feite is die bouwtekening het belangrijkste contractstuk dat je nodig hebt voor de vergunning, voor de aanbesteding, tijdens de sloop, de bouw en de afbouw. Continu kun je verwijzen naar die moderne-hiërogliefen-op-kalkpapier - dus wat je ook gaat veranderen of verbouwen zorg altijd voor een verdomd goeie set tekeningen.

tekeningen nodig?

INTER/ALTER ontwerpt interieurs voor ondernemers. Maar we zorgen vooral dat die plannen uitgevoerd kunnen worden. Het liefst zijn we betrokken vanaf het prille begin. Maar ook als je zelf al ideeën hebt, een verbouwing voor aan het bereiden bent, of een vergunning wilt aanvragen, is je interieurarchitect het adres bij uitstek om aan te kloppen.
Dus schroom niet - en bel ons direct!